در شب به دلیل بسته بودن چشم و گوش از دیدنی ها و شنیدنی ها دل انسان فارغ است و طبعا حضور قلب و طمانینه نفس بیشتر و همگامی دل با زبان در ذکر و دعا و تلاوت قرآن صادق تر است و به نشاط و اخلاص در عمل نزدیکتر:

شب خیزی (یا روح شب خیز به عبادت) در ثبات قدم محکم تر است و در صداقت گفتار راسخ تر

 در شب دل دل زنده را به حق میل بود                در دیده شب روان او سیل بود

 بر روز مفاخرت کنی می شاید                         ای شب چو جراغ تو قم الیل بود

بر خلاف روز که انسان در مسیر پر غوغای کسب روزی و تحصیل مهمات زندگی همواره در جنب و جوش است و با انواع کارهایی که آرامش خاطر را بهم میزند روبروست:((ان لک فی النهار سبحا طویلا))

از عالم عارف ربانی مرحوم آخوند ملا حسینقلی همدانی نقل است که می فرمود:کسانی که در مقامات دین به جایی رسیده اند همه از شب خیزها بوده اند  از غیر آنها دیده نشده است

از حضرت امام حسن عسکری علیه السلام هم منقول است :

رسیدن به قرب و لقای خداوند عز و جل سفر و سیری است که جز با مرکب شب پیمودن راه و نیل به مقصد ممکن نیست.

         مرو به خواب که حافظ به بارگاه قبول        

                                                                 ز ورد نیم شب و درس صبحگاه رسید.